Tủ chữa cháy vách tường là tủ gắn trên tường chứa cuộn vòi, lăng phun và van nối vào đường ống nước chữa cháy của công trình; chủ cơ sở hoặc người phụ trách phòng cháy nên tự kiểm hằng tháng các điểm nhìn thấy được (tủ mở được, đủ vòi, đủ lăng, không rò, không bị che) và giao phần thử áp, bảo dưỡng máy bơm cho đơn vị có năng lực.
Tủ họng nước thường có sẵn từ lúc xây toà nhà, kho xưởng, khách sạn, theo hồ sơ thiết kế đã được thẩm duyệt. Người thuê lại mặt bằng ít khi biết mình có trách nhiệm gì với nó. Kết quả là ở nhiều nơi, khi cần dùng mới phát hiện vòi mục, lăng mất, van kẹt, hoặc cửa tủ bị kệ hàng chắn kín. Bài này đi theo góc người vận hành, không giảng cấu tạo hệ thống cấp nước chữa cháy.
Tủ chữa cháy vách tường làm việc thế nào, nói ngắn gọn
Bên trong tủ thường có một van góc nối với đường ống nước chữa cháy, một cuộn vòi vải gấp hoặc cuộn tròn, một lăng phun ở đầu vòi, đôi khi có thêm bình chữa cháy xách tay đặt ở ngăn dưới. Khi dùng, người ta mở cửa tủ, kéo vòi về phía đám cháy, nối chắc khớp, rồi mở van; nước có áp từ bể chứa và máy bơm chữa cháy đi qua vòi tới lăng phun.
Điều quan trọng với chủ cơ sở là: tủ chỉ hoạt động khi cả chuỗi phía sau nó hoạt động — bể nước còn nước, máy bơm chạy được, van trên đường ống đang mở, nguồn điện cấp cho bơm không bị cắt. Một cái tủ sạch đẹp, vòi mới tinh nhưng bơm hỏng thì vẫn không phun được giọt nào. Vì thế việc tự kiểm tra tủ phải đi kèm với việc chắc chắn ai đó đang chịu trách nhiệm về bơm và bể.
Ở toà nhà cho thuê, phần đường ống, bơm, bể thường do chủ toà nhà hoặc ban quản lý vận hành lo; tủ nằm trong diện tích bạn thuê thì bạn có trách nhiệm giữ cho nó tiếp cận được, không bị hư do hoạt động của mình. Hỏi rõ phân công này ngay khi ký hợp đồng thuê.
Bảng tự kiểm tra hằng tháng: mười phút mỗi tủ
Danh sách dưới chỉ gồm những việc nhìn và chạm được, không cần dụng cụ chuyên dụng, không cần mở van xả nước. Người kiểm đi theo thứ tự số tủ trên sơ đồ, ghi kết quả từng tủ vào sổ.
- Đường tới tủ thông thoáng: không thùng hàng, không xe đẩy, không bàn ghế chắn trước cửa tủ, cửa mở hết được.
- Cửa tủ mở được bằng tay, không khoá chết; nếu có khoá thì chìa đặt ngay cạnh hoặc là loại kính phá được.
- Cuộn vòi còn đủ, xếp gọn, không mục, không nứt, không bị chuột cắn, không bị ướt lâu ngày gây mốc.
- Lăng phun còn, ren khớp nối không méo, gioăng cao su còn.
- Van góc không rò rỉ, không có vệt nước hay gỉ chảy dưới chân tủ; tay van không bị tháo mất.
- Bình chữa cháy trong tủ (nếu có) còn áp, còn chốt, đúng chủng loại.
- Không có đồ lạ trong tủ: chổi, xô, giẻ lau, dây điện, hàng hoá — chuyện rất hay gặp ở hành lang.
- Ghi ngày kiểm, người kiểm, điểm không đạt vào sổ; báo ngay người có thẩm quyền xử lý.
Những gì vượt quá danh sách này — thử áp suất đường ống, chạy thử bơm, xả nước thử tại họng xa nhất — là việc của đơn vị bảo dưỡng hoặc đội kỹ thuật toà nhà, theo kế hoạch bảo dưỡng định kỳ.
Phân chia việc: cơ sở tự làm và việc phải giao thợ
Ranh giới dưới đây giúp người phụ trách phòng cháy kiêm nhiệm không ôm việc vượt sức và cũng không đẩy hết cho thợ.
| Hạng mục | Cơ sở tự làm | Giao đơn vị có năng lực |
|---|---|---|
| Tủ, vòi, lăng | Nhìn, đếm, xếp lại vòi, lau tủ | Thay vòi, thử áp vòi, thay khớp nối |
| Van góc | Quan sát rò rỉ, báo hỏng | Sửa, thay van, thay gioăng |
| Máy bơm chữa cháy | Quan sát đèn báo, tủ điều khiển có ở chế độ tự động không, không có ai tắt | Chạy thử định kỳ, bảo dưỡng, cài đặt áp |
| Bể nước chữa cháy | Xem mực nước không bị lấy dùng sinh hoạt | Vệ sinh bể, sửa phao, van |
| Đường ống | Quan sát rò, gỉ, bị đục khoan khi sửa chữa | Sửa ống, thử áp toàn hệ |
Cột "cơ sở tự làm" không đòi hỏi bằng cấp kỹ thuật; nhưng không tự tháo, tự sửa máy bơm hay tủ điều khiển bơm khi không có chuyên môn. Nhiều sự cố bơm không chạy khi cháy bắt nguồn từ chính việc ai đó chuyển tủ điều khiển sang chế độ tay rồi quên trả lại.
Lỗi vận hành làm tủ họng nước vô dụng
Lấy nước chữa cháy dùng việc khác. Rửa sân, tưới cây, rửa xe từ họng nước chữa cháy làm hao nước bể, mòn van, và tạo thói quen tháo lắp vòi lung tung. Bể chữa cháy dùng chung với nước sinh hoạt mà không có giải pháp giữ mực nước dự trữ thì đến lúc cháy có thể đã cạn.
Khoá van tổng khi sửa chữa rồi quên mở. Thợ khoá van để sửa một đoạn ống, xong việc không ai mở lại. Cả hệ thống nằm im mà không ai biết. Bất cứ lần nào khoá van chữa cháy, phải có người ghi và có người kiểm tra mở lại.
Tắt máy bơm vì "kêu ồn" hoặc "tự chạy". Bơm tự khởi động liên tục thường là dấu hiệu rò áp trên đường ống; tắt bơm đi là che dấu vấn đề chứ không giải quyết. Báo đơn vị bảo dưỡng tìm chỗ rò.
Che tủ bằng đồ trang trí. Ở sảnh khách sạn, nhà hàng, tủ đỏ bị coi là xấu nên bị che bằng bình phong, tranh, chậu cây. Khi khói đầy sảnh, không ai tìm thấy tủ.
Kệ hàng mới dựng chắn trước tủ. Kho, siêu thị sắp xếp lại kệ mà không nhìn sơ đồ phương tiện. Đây là lỗi đoàn kiểm tra gặp rất thường.
Ai dùng được tủ chữa cháy vách tường khi có cháy
Vòi chữa cháy có áp lực đáng kể, một người chưa từng cầm dễ bị giật vòi, phun lệch, hoặc mở van trước khi trải vòi khiến vòi xoắn. Vì vậy người được phân công dùng tủ họng nước nên là người đã qua huấn luyện và thực tập phương án chữa cháy của cơ sở, thường cần hai người: một giữ lăng, một mở van và trải vòi.
Đừng dùng nước vào đám cháy thiết bị điện đang có điện, hoặc đám cháy chảo dầu. Ngắt điện khu vực trước, và với dầu ăn thì dùng chăn chữa cháy hoặc bình phù hợp. Đây là giới hạn người không chuyên phải nhớ: nước từ họng nước dập tốt đám cháy chất rắn như giấy, gỗ, vải, nhưng không phải thứ dùng cho mọi loại cháy.
Khi lực lượng chữa cháy chuyên nghiệp tới, họ có thể dùng chính hệ thống họng nước của công trình. Người của cơ sở nên đứng chờ ở lối vào, chỉ vị trí tủ, vị trí bơm, bể nước, tủ điện tổng — thông tin này đỡ cho họ nhiều phút quý giá.
Khi đoàn kiểm tra xem hệ thống họng nước
Cán bộ kiểm tra thường không chỉ nhìn tủ. Với cơ sở có hệ thống họng nước, những câu hỏi và thao tác bạn nên chuẩn bị sẵn:
- Đề nghị mở ngẫu nhiên một vài tủ, xem vòi, lăng, van còn đủ và đúng chủng loại không.
- Hỏi máy bơm chữa cháy đặt ở đâu, tủ điều khiển đang ở chế độ nào, lần chạy thử gần nhất là khi nào, ai làm.
- Có thể đề nghị chạy thử bơm hoặc xả thử tại một họng để xem áp lực nước — người vận hành bơm của cơ sở nên có mặt.
- Xem bể nước chữa cháy, mực nước dự trữ, có bị dùng chung cho sinh hoạt mà không giữ phần dành riêng cho chữa cháy không.
- Hỏi sổ theo dõi, biên bản bảo dưỡng, hợp đồng với đơn vị bảo dưỡng nếu thuê ngoài.
- Hỏi ai trong ca hiện tại được phân công sử dụng tủ, người đó đã được huấn luyện chưa.
Cơ sở thuê lại một phần toà nhà nên biết trước số điện thoại nội bộ của kỹ thuật toà nhà để gọi khi đoàn cần xem bơm, bể. Đừng để đến lúc đó mới đi tìm chìa khoá phòng bơm. Điều cần tránh là "chuẩn bị" bằng cách che chỗ hỏng hay mượn tạm vòi từ tủ khác; kiến nghị khắc phục ghi đúng thực tế giúp chủ cơ sở có căn cứ yêu cầu bên chịu trách nhiệm sửa.
Ghi chép và báo hỏng: phần hay bị bỏ
Một tủ hỏng mà không ai ghi lại thì tháng sau người kiểm tra khác lại phát hiện lại từ đầu, và không ai biết nó đã hỏng bao lâu. Mỗi điểm không đạt nên có ba thông tin: phát hiện ngày nào, đã báo ai, dự kiến xử lý khi nào. Khi đơn vị bảo dưỡng tới sửa, giữ lại biên bản hoặc phiếu công việc kèm với sổ theo dõi.
Toà nhà có ban quản lý thì cơ sở thuê nên báo hỏng bằng văn bản hoặc tin nhắn có lưu, không chỉ nói miệng với bảo vệ. Khi đoàn kiểm tra hỏi vì sao tủ trong khu vực của bạn hỏng, bằng chứng đã báo kịp thời là thứ giúp làm rõ trách nhiệm.
Nếu hệ thống họng nước hỏng kéo dài mà bên chịu trách nhiệm không xử lý, có tranh chấp về chi phí sửa giữa chủ nhà và người thuê, đó là lúc nên đọc kỹ hợp đồng thuê và nếu cần thì hỏi luật sư trên AI Cố Vấn. Trong lúc chờ, tăng cường bình xách tay cho khu vực bị ảnh hưởng.
Một thói quen nhỏ mà hiệu quả: chụp ảnh từng tủ sau mỗi lần kiểm tra tháng, lưu theo thư mục ngày. Ảnh không thay được sổ, nhưng khi có tranh luận về việc tủ bị che từ bao giờ hay vòi mất từ lúc nào, chuỗi ảnh theo tháng trả lời nhanh hơn mọi lời giải thích. Cơ sở nhiều tầng có thể chia mỗi tầng cho một người kiểm, cuối tháng gom lại một chỗ.
Câu hỏi thường gặp
Cơ sở nhỏ có bắt buộc phải có tủ chữa cháy vách tường không?
Không phải cơ sở nào cũng phải có. Yêu cầu hệ thống họng nước phụ thuộc loại công trình, quy mô, khối tích và quy chuẩn áp dụng lúc thiết kế. Công trình nào thuộc diện phải có thì đã thể hiện trong hồ sơ thiết kế được duyệt; nếu không chắc, hỏi cơ quan Cảnh sát PCCC và CNCH nơi cơ sở hoạt động.
Vòi chữa cháy dùng bao lâu thì phải thay?
Không có một con số chung cho mọi loại vòi. Vòi mục, nứt, rò ở khớp nối, phồng khi thử áp thì phải thay. Việc thử áp vòi và đánh giá tình trạng nên giao đơn vị bảo dưỡng theo lịch định kỳ và hướng dẫn của nhà sản xuất.
Có được tự mở van xả thử tủ họng nước không?
Không nên tự làm khi chưa được hướng dẫn. Xả thử cần chuẩn bị chỗ thoát nước, theo dõi áp và bơm, có người hiểu hệ thống đứng cạnh. Việc này thường nằm trong lịch bảo dưỡng của đơn vị kỹ thuật toà nhà hoặc đơn vị dịch vụ.
Thuê mặt bằng trong toà nhà, tủ họng nước hỏng thì ai sửa?
Thường phần hệ thống chung do chủ toà nhà hoặc ban quản lý vận hành chịu trách nhiệm, còn người thuê giữ cho tủ không bị che, không bị hư do hoạt động của mình. Phân công cụ thể xem trong hợp đồng thuê và nội quy toà nhà.
Tủ chữa cháy có được sơn màu khác cho hợp nội thất không?
Tủ và phương tiện chữa cháy cần dễ nhận biết; màu và ký hiệu được quy định trong tiêu chuẩn về biển báo và phương tiện. Đổi màu, che tủ để hợp trang trí là việc nên hỏi đơn vị thiết kế hoặc cơ quan PCCC trước khi làm.