Nhóm trẻ và lớp mầm non tư thục là loại cơ sở mà người bên trong phần lớn không tự đi ra được khi có sự cố: trẻ nhỏ cần được bế, dắt, gọi tên từng em. Mọi điều kiện PCCC ở đây vì thế xoay quanh một câu hỏi: trong vài phút đầu, mỗi cô có đưa được đúng những trẻ mình phụ trách ra chỗ an toàn hay không.
Bài viết dành cho chủ nhóm trẻ, chủ lớp mầm non độc lập và quản lý cơ sở mầm non tư thục quy mô nhỏ đang hoạt động. Thủ tục thành lập, cấp phép hoạt động giáo dục là phần khác, do cơ quan quản lý giáo dục tại địa phương hướng dẫn. Ở đây chỉ bàn phần PCCC cần duy trì hằng ngày theo tinh thần Luật PCCC và CNCH 2024; diện quản lý, hồ sơ và yêu cầu cụ thể theo quy mô, bạn đối chiếu văn bản hiện hành hoặc hỏi cơ quan Cảnh sát PCCC và CNCH, Công an cấp xã nơi cơ sở hoạt động.
Vì sao nhóm trẻ cần được nhìn khác mọi cơ sở dịch vụ
Ở quán ăn hay cửa hàng, khi có báo động, người lớn tự đứng dậy và đi ra. Ở nhóm trẻ, mỗi cô có thể đang trông nhiều trẻ cùng lúc, có em đang ngủ, có em chưa biết đi vững. Thời gian cần để đưa hết trẻ ra ngoài dài hơn nhiều, nên thời gian phát hiện sớm và phòng ngừa từ đầu quan trọng hơn bất kỳ loại cơ sở nào khác.
Nhiều nhóm trẻ hoạt động trong nhà ở được cải tạo: tầng trệt làm lớp, tầng trên là nơi ở của chủ nhà hoặc thêm lớp. Bếp nấu ăn cho trẻ nằm ngay trong nhà. Xe máy của phụ huynh, của cô dựng ở sân hoặc tầng trệt. Mỗi đặc điểm này đều kéo theo một yêu cầu cần giữ trong vận hành.
Việc bố trí trẻ ở tầng nào, phòng nào là nội dung đã được xem xét khi cơ sở được cấp phép và thẩm duyệt, nghiệm thu nếu có. Trong vận hành, điều chủ cơ sở cần tránh nhất là tự ý chuyển lớp lên tầng trên hoặc vào phòng phía trong khi số trẻ tăng mà không hỏi cơ quan có thẩm quyền.
Rủi ro theo từng thời điểm trong ngày
Rủi ro cháy ở nhóm trẻ không đều trong ngày. Bảng dưới gom những thời điểm cần chú ý và việc giữ tương ứng:
| Thời điểm | Rủi ro | Việc cần giữ |
|---|---|---|
| Đón trẻ buổi sáng | Xe phụ huynh dựng kín cổng, chắn lối ra | Quy định chỗ dựng xe, giữ lối ra trống; cô trực cổng nhắc phụ huynh |
| Giờ nấu ăn | Bếp gas chạy cùng lúc nồi cơm điện, tủ hấp; người nấu phải trông trẻ hộ | Người nấu không rời bếp khi đang đun; khoá van gas sau khi nấu |
| Giờ ngủ trưa | Phòng tối, rèm kéo kín, quạt, điều hoà chạy liên tục; ít cô thức trông | Luôn có cô thức trực; không cắm ổ nối dài cạnh nệm; lối ra phòng ngủ không bị nệm chắn |
| Giờ chiều, trả trẻ | Cô dọn dẹp, đun nước, giặt khăn; trẻ còn lại ít nhưng rải rác | Một cô chịu trách nhiệm số trẻ còn lại; cập nhật danh sách theo từng lượt trả |
| Ngoài giờ, cuối tuần | Máy giặt, máy sấy, tủ lạnh, sạc thiết bị chạy không người | Rút điện thiết bị không cần thiết; không sấy đồ khi đã đóng cửa |
Giờ ngủ trưa là thời điểm cần được bàn kỹ nhất trong phân công. Trẻ ngủ say, phòng được làm tối, số cô thức ít nhất trong ngày. Cách bố trí nệm sao cho lối đi giữa các hàng và lối ra cửa luôn trống là việc nên được kiểm mỗi ngày trước giờ ngủ.
Bếp nấu ăn trong nhóm trẻ
Tách bếp khỏi khu trẻ chơi, ngủ. Bếp nấu nên có cửa ngăn với lớp học, trẻ không vào được. Nhiều nhóm trẻ trong nhà ở có bếp mở ra phòng sinh hoạt chung; trong trường hợp đó, cần ít nhất một rào chắn cố định và không cho trẻ chơi gần bếp trong giờ nấu.
Bình gas đặt đúng chỗ. Bình gas đặt ở nơi thoáng, không đặt trong tủ kín dưới bếp nếu không có thông gió, xa ổ điện. Bình dự phòng không để trong nhà ở khu trẻ sinh hoạt. Kiểm ống dẫn gas định kỳ và thay khi có dấu hiệu nứt, cứng; việc lắp, sửa đường gas do người có chuyên môn làm.
Người nấu không kiêm trông trẻ trong lúc đang đun. Ở nhóm trẻ ít người, cô nấu ăn đôi khi được nhờ trông trẻ hộ. Một nồi dầu, một nồi canh để trên bếp không người trông là tình huống rủi ro. Phân công cần tách hai việc này trong giờ nấu.
Thiết bị điện trong bếp. Nồi cơm điện, tủ hấp, ấm siêu tốc, lò vi sóng chạy cùng lúc trên một ổ là nguyên nhân quá tải hay gặp. Mỗi thiết bị công suất lớn nên có ổ riêng, đặt ở chỗ khô, trẻ không với tới.
Bình chữa cháy và chăn chữa cháy trong tầm tay người nấu. Đặt ở lối vào bếp, không phải với qua bếp mới lấy được. Người nấu phải được hướng dẫn cách dùng và cách xử lý khi chảo dầu bốc cháy.
Phân công cô và điểm danh trẻ khi có sự cố
Phần quan trọng nhất trong phương án của một nhóm trẻ không phải thiết bị, mà là danh sách ai đưa trẻ nào ra và ai kiểm đã đủ. Một cách làm mà nhiều cơ sở áp dụng:
- Mỗi cô phụ trách một nhóm trẻ cố định, có danh sách tên trẻ của nhóm mình; danh sách được cập nhật khi có trẻ mới hoặc trẻ chuyển lớp.
- Sổ điểm danh hằng ngày để ở chỗ cố định gần lối ra, người trực cổng hoặc chủ cơ sở cầm theo khi có báo động.
- Mỗi phòng có một cô được giao kiểm phòng sau cùng: nhìn dưới nệm, trong nhà vệ sinh, sau tủ, góc chơi trước khi rời đi.
- Xác định trước điểm tập trung ngoài trời, đủ xa nhà, an toàn với trẻ, không phải lòng đường.
- Tại điểm tập trung, từng cô điểm danh nhóm mình, báo cho người chỉ huy; người chỉ huy đối chiếu với sổ điểm danh trong ngày.
- Một người được giao gọi 114 và một người được giao liên lạc với phụ huynh sau khi trẻ đã an toàn, với nội dung thống nhất.
Phân công này nên được tập lại định kỳ cùng các cô. Cách tập với trẻ nhỏ để các em không hoảng sợ là một kỹ năng riêng; điều chủ cơ sở cần bảo đảm là mỗi người lớn đều biết rõ phần việc của mình, kể cả cô mới vào làm tuần đầu.
Những tồn tại hay gặp khi nhóm trẻ được kiểm tra
Từ những gì thường thấy ở nhóm trẻ, lớp mầm non độc lập, danh sách dưới đây giúp chủ cơ sở tự soát trước. Phần lớn là việc nhỏ, không tốn kém, nhưng dễ bị bỏ qua khi cô nào cũng bận với trẻ:
- Cửa ra vào tầng trệt khoá bằng ổ khoá cần chìa trong giờ học vì sợ trẻ chạy ra ngoài, chìa lại do một người giữ.
- Xe đẩy, xe tập đi, nệm ngủ dựng chắn lối giữa phòng học và cửa ra.
- Bình chữa cháy treo quá cao hoặc cất trong kho để trẻ không nghịch, cô không lấy được nhanh.
- Ổ nối dài cấp nguồn cho quạt, máy lọc không khí đặt trên sàn phòng ngủ.
- Bình gas dự phòng, can dầu ăn để trong kho đồ chơi hoặc gầm cầu thang.
- Cô mới vào làm chưa được hướng dẫn, không có tên trong sổ theo dõi huấn luyện; bản phân công khi có sự cố còn tên cô đã nghỉ.
- Sổ điểm danh để trong ngăn bàn phòng làm việc ở tầng trên, không mang theo được khi cần.
Với cửa ra, bài toán giữ trẻ không chạy ra ngoài và bài toán người lớn mở được ngay khi cần có thể giải cùng lúc bằng chốt đặt cao ngoài tầm với của trẻ, mở được từ bên trong không cần chìa. Không nên đánh đổi lối ra lấy sự yên tâm hằng ngày.
Trang trí lớp, đồ chơi và điện trong phòng học
Lớp mầm non thường được trang trí bằng giấy màu, xốp, vải, tranh vẽ của trẻ dán kín tường và treo dưới trần. Thảm xốp lót sàn, nhà bóng, đồ chơi nhựa chiếm diện tích lớn. Các vật liệu này dễ bắt lửa và sinh khói. Không cần bỏ hết, nhưng nên giới hạn lượng đồ treo dưới trần, không treo sát đèn, quạt, không dán giấy lên ổ cắm và quanh công tắc, và dọn hẳn đồ trang trí cũ sau mỗi chủ đề thay vì chất vào kho.
Về điện, ổ cắm trong phòng trẻ nên đặt cao hoặc có nắp che an toàn, không dùng ổ nối dài trên sàn. Quạt, điều hoà, máy lọc không khí, máy chiếu cần được kiểm dây nguồn định kỳ. Máy giặt, máy sấy đồ của trẻ không đặt trong phòng ngủ và không chạy khi không có người.
Ví dụ giả định: một nhóm trẻ ba lớp ở Thái Nguyên trong lần tự soát phát hiện kho đồ chơi dưới gầm cầu thang chứa thảm xốp cũ, hộp giấy và một bình gas dự phòng. Chủ nhóm chuyển bình gas ra khu thoáng phía sau bếp, thanh lý thảm cũ và lập lịch dọn kho mỗi cuối tháng do cô phụ trách hậu cần ký tên.
Hồ sơ, phụ huynh và khi nào cần người làm nghề
Dù cơ sở thuộc diện quản lý nào, chủ nhóm trẻ nên giữ một bộ hồ sơ tối thiểu: văn bản phân công người phụ trách PCCC, danh sách cô đã được hướng dẫn hoặc huấn luyện, sổ theo dõi bình chữa cháy và đầu báo, bản phân công khi có sự cố, biên bản kiểm tra hoặc hướng dẫn của cơ quan chức năng nếu có. Khi cơ quan quản lý giáo dục hay Công an cấp xã đến kiểm tra, bộ hồ sơ này giúp trả lời nhanh.
Phụ huynh ngày càng quan tâm đến an toàn cháy. Thông báo ngắn cho phụ huynh về điểm tập trung, cách cơ sở liên lạc khi có sự cố và việc phụ huynh nên làm (không tự ý vào trong khi đang sơ tán, đến đúng điểm tập trung) giúp tránh hỗn loạn và tạo niềm tin.
Bạn cần đơn vị chuyên môn khi đánh giá hệ thống điện, lắp báo cháy, sửa bếp gas, hoặc khi muốn mở rộng thêm lớp, đổi công năng tầng. Nếu có tranh chấp với chủ nhà về chi phí cải tạo theo yêu cầu an toàn, hoặc cần hiểu trách nhiệm pháp lý của chủ cơ sở, bạn có thể hỏi luật sư trên AI Cố Vấn (aicovan.com). Xem thêm hồ sơ các loại giấy phép khác của cơ sở giáo dục trên GiayPhep.com.
Câu hỏi thường gặp
Nhóm trẻ trong nhà ở có phải đáp ứng yêu cầu PCCC không?
Có. Mọi cơ sở đều có nghĩa vụ chung về PCCC; mức độ yêu cầu và hồ sơ cụ thể phụ thuộc quy mô, số trẻ và việc cơ sở có thuộc diện quản lý theo văn bản hiện hành hay không. Bạn nên hỏi Công an cấp xã hoặc cơ quan Cảnh sát PCCC và CNCH nơi cơ sở hoạt động.
Có được cho trẻ học ở tầng hai không?
Việc bố trí trẻ ở tầng nào là nội dung được xem xét khi cấp phép hoạt động và khi thẩm duyệt, nghiệm thu nếu có. Không nên tự ý chuyển lớp lên tầng trên khi số trẻ tăng; hãy hỏi cơ quan quản lý giáo dục và cơ quan Cảnh sát PCCC và CNCH trước.
Cô nấu ăn có cần được hướng dẫn PCCC riêng không?
Nên có. Người nấu là người gần nguồn lửa nhất, cần biết khoá van gas, xử lý chảo dầu bốc cháy, dùng bình và chăn chữa cháy, và biết vai trò của mình trong phân công khi có sự cố.
Bao lâu nên tập phân công sơ tán với các cô một lần?
Tần suất thực tập phương án theo yêu cầu cụ thể bạn đối chiếu văn bản hiện hành. Ngoài ra, nên nhắc lại phân công mỗi khi có cô mới hoặc trẻ mới nhập học đông, và đầu mỗi năm học.
Thảm xốp lót sàn có nguy hiểm khi cháy không?
Thảm xốp là vật liệu dễ cháy và có thể sinh khói. Không cần bỏ hết, nhưng nên giữ xa nguồn nhiệt, ổ điện, không dồn thảm cũ trong kho dưới cầu thang, và thay khi rách, xuống cấp.
Có nên thông báo cho phụ huynh về phương án khi có cháy không?
Nên thông báo phần phụ huynh cần biết: điểm tập trung, cách cơ sở liên lạc, việc phụ huynh nên làm khi đến đón trong tình huống khẩn cấp. Thông tin rõ ràng giúp tránh hỗn loạn và giúp phụ huynh yên tâm.