Phòng gym và phòng tập yoga thường được đặt ở những vị trí giá thuê dễ chịu: tầng cao của toà nhà văn phòng, tầng thượng trung tâm thương mại, tầng hai, tầng ba nhà phố. Bên trong trải thảm cao su kín sàn, xếp hàng chục máy chạy bộ, dàn loa, nhiều điều hoà, có khi thêm phòng xông hơi. Lúc đông nhất là buổi tối sau giờ làm, khi hàng chục người cùng tập, nhiều người đeo tai nghe.
Bài viết dành cho chủ phòng tập, quản lý và huấn luyện viên trưởng đang vận hành. Thủ tục mở phòng gym, điều kiện kinh doanh hoạt động thể thao là phần khác. Ở đây chỉ bàn những điều kiện PCCC cần giữ hằng ngày, các lỗi hay gặp và cách phân công khi có sự cố, theo tinh thần Luật PCCC và CNCH 2024. Yêu cầu cụ thể theo quy mô cơ sở bạn đối chiếu văn bản hiện hành.
Điểm khác của phòng tập so với cửa hàng thường
Thứ nhất là vị trí. Phòng tập trên tầng cao phụ thuộc hoàn toàn vào cầu thang bộ và lối thoát chung của toà nhà. Người tập không quen với phần còn lại của toà nhà, chỉ biết thang máy và lối vào chính. Nếu phòng tập là khách thuê, việc giữ lối ra thông suốt còn phụ thuộc vào ban quản lý toà nhà và các khách thuê khác.
Thứ hai là tải điện. Một phòng tập cỡ vừa có thể có vài chục máy chạy bộ, xe đạp tập, máy tập có màn hình, cộng điều hoà công suất lớn, loa, đèn. Tải điện thường tăng dần theo thời gian khi phòng tập mua thêm máy mà không xem lại hệ thống điện, dây dẫn và thiết bị bảo vệ từ lúc mới mở.
Thứ ba là người tập. Họ đang mệt, đeo tai nghe, nghe nhạc lớn, có người đang trong phòng thay đồ hoặc phòng tắm. Tiếng chuông báo cháy dễ bị át, và phản ứng của người tập thường chậm hơn người đang ngồi ăn hay mua sắm.
Rủi ro theo khu trong phòng tập và việc cần giữ
Mỗi khu của phòng tập có rủi ro riêng. Bảng dưới gom các điểm hay gặp để chủ phòng tập tự kiểm:
| Khu | Rủi ro | Việc cần giữ |
|---|---|---|
| Khu máy chạy bộ, cardio | Nhiều máy chung một mạch; dây nguồn bị kéo, đè; ổ nối dài dưới sàn | Mỗi máy ổ cố định theo hướng dẫn nhà sản xuất; xem lại tải mạch khi thêm máy |
| Khu tạ tự do, máy tạ | Tạ, đĩa, ghế để tràn ra lối đi, chắn cửa thoát | Giá để tạ cố định; vạch lối đi trên sàn; kiểm cuối ca |
| Phòng tập nhóm, yoga | Đèn tắt bớt, nhạc lớn; dụng cụ chất sát cửa | Dụng cụ cất đúng giá; cửa ra không bị chắn |
| Phòng xông hơi, phòng tắm | Bếp sưởi; khăn treo gần nguồn nhiệt; khu ướt có điện | Không treo đồ gần bếp; tắt khi hết giờ; thiết bị chống rò điện do thợ có chuyên môn lắp |
| Kho, quầy bán đồ uống | Thùng carton, chai nhựa, thảm cũ chất lâu ngày | Dọn định kỳ; không chất kho ở hành lang, cầu thang |
| Khu thay đồ | Máy sấy tóc, ổ cắm gần nước | Ổ đặt đúng vị trí an toàn; kiểm dây máy sấy định kỳ |
Thảm cao su trải sàn là vật liệu chiếm diện tích lớn nhất trong phòng tập. Khi chọn mua thay mới, nên hỏi người bán thông tin về khả năng cháy và sinh khói của vật liệu, và giữ giấy tờ đó trong hồ sơ PCCC.
Làm sao để người tập biết có sự cố
Liên động ngắt nhạc khi có báo cháy. Với phòng tập có hệ thống báo cháy và hệ thống âm thanh lớn, liên động để ngắt nhạc khi có báo cháy giúp tiếng chuông không bị át. Việc liên động do đơn vị có chuyên môn thực hiện; chủ phòng tập cần biết phòng mình có hay chưa và thử định kỳ.
Bật sáng toàn bộ đèn. Phòng tập nhóm, yoga thường để đèn mờ. Khi có báo động, nhân viên bật toàn bộ đèn ngay là tín hiệu dễ hiểu với mọi người, kể cả người đeo tai nghe.
Huấn luyện viên lớp nhóm là người dẫn lớp. Lớp nhóm có người đứng lớp sẵn. Phân công huấn luyện viên đang dạy chịu trách nhiệm đưa học viên lớp mình ra lối thoát giúp tránh việc mỗi người chạy một hướng.
Một người kiểm khu thay đồ, phòng tắm, xông hơi. Đây là nơi người bên trong khó nghe và khó nhìn thấy tình hình nhất. Phương án nên chỉ rõ nhân viên nào kiểm khu này khi có báo động.
Thông báo bằng loa. Nếu phòng tập có micro, một câu thông báo ngắn, bình tĩnh, chỉ rõ hướng đi hiệu quả hơn nhiều so với để mọi người tự đoán.
Lịch tự kiểm cho phòng tập
Phòng tập mở cửa từ sáng sớm đến tối muộn, nhiều ca nhân viên. Gắn việc tự kiểm vào từng thời điểm giúp không bỏ sót:
- Mở cửa buổi sáng: đi một vòng xem lối đi, cửa ra cầu thang mở được, bình chữa cháy đúng chỗ, tủ báo cháy hoặc báo cháy của toà nhà không có lỗi.
- Trước giờ cao điểm tối: dọn tạ, dụng cụ tràn ra lối đi; kiểm ổ cắm khu cardio không có ổ nối dài phát sinh.
- Đóng cửa: tắt phòng xông hơi, rút điện các thiết bị không cần chạy qua đêm, kiểm kho và quầy, không để khăn ướt chất đống gần nguồn nhiệt.
- Hằng tháng: ghi sổ theo dõi phương tiện, thử đèn sự cố trong phạm vi phòng tập, kiểm áp suất bình.
- Khi mua thêm máy: hỏi thợ điện có chuyên môn xem mạch hiện có chịu thêm tải không trước khi lắp.
- Mỗi năm: thực tập phương án cùng nhân viên; nếu phòng tập trong toà nhà, tham gia buổi diễn tập chung của toà nhà.
Mỗi bước nên có người ký tên. Ca nào bỏ trống, quản lý thấy ngay.
Những tồn tại hay bị ghi khi kiểm tra phòng tập
Tổng hợp từ những gì thường gặp ở phòng gym, yoga đang hoạt động, danh sách dưới đây giúp bạn tự soát trước. Mỗi mục đều sửa được trong thời gian ngắn nếu có người phụ trách:
- Ổ nối dài cấp nguồn cho nhiều máy cardio, đặt dưới sàn, bị thảm che hoặc bị máy đè.
- Đĩa tạ, ghế tập, bóng, thảm yoga xếp chắn cửa ra cầu thang hoặc dọc hành lang thoát nạn.
- Cửa ra cầu thang bộ bị khoá để kiểm soát người ra vào không qua quầy lễ tân.
- Đầu báo cháy, đầu phun bị che bởi trần trang trí, đèn mới lắp hoặc vách ngăn tự làm.
- Bình chữa cháy bị dời khỏi vị trí khi sắp xếp lại máy, nhân viên không biết bình đang ở đâu.
- Phòng xông hơi có khăn phơi gần bếp sưởi; khu tắm có ổ cắm không có thiết bị chống rò điện.
- Nhân viên ca tối, huấn luyện viên làm theo giờ chưa được hướng dẫn về PCCC, không có tên trong sổ huấn luyện.
Phần lớn các tồn tại này phát sinh khi phòng tập thay đổi bố trí, mua thêm máy, mở thêm lớp. Mỗi lần thay đổi như vậy nên có một bước kiểm nhỏ do người phụ trách PCCC làm trước khi mở cho hội viên dùng, thay vì chờ tới kỳ kiểm tra.
Phòng tập là khách thuê trong toà nhà
Phần lớn phòng tập không sở hữu công trình. Hệ thống báo cháy, chữa cháy tự động, cầu thang thoát nạn, cửa ngăn cháy thường thuộc toà nhà và do ban quản lý vận hành. Phòng tập chịu trách nhiệm phần không gian mình thuê: không chắn đầu phun, không che đầu báo, không tự ý ngăn vách, không chất đồ vào hành lang chung, và phối hợp khi toà nhà diễn tập.
Khi cải tạo mặt bằng để mở phòng tập, việc ốp trần, làm vách kính, thêm phòng xông, lắp hệ thống âm thanh có thể ảnh hưởng tới hệ thống PCCC của toà nhà. Trước khi thi công, phòng tập cần làm việc với ban quản lý và, khi cần, làm thủ tục thẩm duyệt với cơ quan có thẩm quyền. Bỏ qua bước này là nguồn gốc của nhiều tồn tại khó sửa về sau.
Ví dụ giả định: một phòng gym thuê tầng tám toà văn phòng ở Bình Dương cũ, nay thuộc Thành phố Hồ Chí Minh, lắp thêm vách ngăn cho phòng tập nhóm, làm một đầu phun chữa cháy nằm lọt sau vách. Ban quản lý phát hiện khi kiểm tra định kỳ. Phòng tập phải tháo một phần vách và phối hợp với đơn vị chuyên môn để bổ sung đầu phun, tốn kém hơn nhiều so với hỏi trước khi làm.
Hot yoga, phòng tập tại nhà phố và khi nào cần người làm nghề
Lớp hot yoga dùng máy sưởi, đèn sưởi để giữ nhiệt độ phòng cao trong cả buổi tập. Thiết bị sưởi cần được lắp cố định bởi người có chuyên môn, có thiết bị bảo vệ, không đặt sát thảm, khăn, rèm; không dùng máy sưởi dân dụng cắm qua ổ nối dài. Kết thúc lớp, người dạy chịu trách nhiệm tắt thiết bị sưởi và kiểm phòng.
Một số lớp yoga thư giãn dùng nến để tạo không khí. Nến đặt trên sàn giữa các thảm tập, người tập nhắm mắt, tay chân duỗi rộng, là tình huống dễ đổ nến vào thảm hoặc khăn. Nếu muốn giữ không khí ấy, đèn nến điện là lựa chọn an toàn hơn hẳn; nếu vẫn dùng nến thật, đặt trên đế không cháy, xa thảm và rèm, và người dạy chịu trách nhiệm thổi tắt trước khi rời phòng.
Phòng tập nhỏ trong nhà phố, kiểu studio yoga, pilates tầng hai, tầng ba, thường chỉ có một cầu thang chung với nhà ở hoặc cửa hàng tầng dưới. Ở đây, việc giữ cầu thang thông thoáng, không để xe máy, đồ đạc chắn chân cầu thang, không khoá cửa tầng trệt khi đang có lớp là quan trọng nhất. Nếu tầng trệt là nơi để xe, sạc xe điện, cần có thoả thuận với chủ nhà về vị trí sạc an toàn.
Bạn cần đơn vị chuyên môn khi xem lại hệ thống điện sau khi thêm máy, lắp hoặc sửa phòng xông hơi, thiết bị sưởi, liên động âm thanh với báo cháy, hay cải tạo mặt bằng. Nếu có tranh chấp với chủ toà nhà về trách nhiệm khắc phục sau kiểm tra, bạn có thể hỏi luật sư trên AI Cố Vấn (aicovan.com) để biết hướng xử lý.
Câu hỏi thường gặp
Phòng gym có bắt buộc phải có hệ thống báo cháy riêng không?
Tuỳ quy mô, vị trí và công trình chứa phòng tập theo quy chuẩn và văn bản hiện hành. Phòng tập trong toà nhà thường dùng hệ thống của toà nhà. Phòng tập độc lập nên hỏi cơ quan Cảnh sát PCCC và CNCH nơi hoạt động để biết yêu cầu cụ thể.
Mua thêm máy chạy bộ có cần báo ai không?
Không có thủ tục riêng cho việc mua máy, nhưng bạn nên nhờ thợ điện có chuyên môn kiểm tra mạch điện hiện có có chịu thêm tải không. Lắp thêm máy vào mạch đã đầy là nguyên nhân gây quá tải, nóng dây hay gặp.
Thảm cao su phòng gym có nguy hiểm khi cháy không?
Cao su và nhiều vật liệu tổng hợp khi cháy có thể sinh khói dày. Rủi ro phụ thuộc vào loại vật liệu cụ thể. Khi mua, nên hỏi thông tin về khả năng cháy và sinh khói, và giữ thảm xa nguồn nhiệt như thiết bị sưởi.
Hội viên đeo tai nghe không nghe chuông báo cháy thì làm sao?
Kết hợp nhiều tín hiệu: ngắt nhạc khi có báo cháy nếu đã liên động, bật sáng toàn bộ đèn, thông báo qua loa và để nhân viên, huấn luyện viên đi nhắc trực tiếp ở từng khu, đặc biệt khu thay đồ và phòng tắm.
Phòng xông hơi trong phòng gym cần lưu ý gì?
Không treo khăn, quần áo gần bếp sưởi, tắt khi hết giờ, có người kiểm định kỳ khi đang hoạt động. Lắp đặt và bảo trì bếp sưởi, hệ thống điện khu ướt phải do người có chuyên môn thực hiện.
Phòng tập thuê trong toà nhà thì ai lo PCCC?
Toà nhà thường lo hệ thống chung như báo cháy, chữa cháy tự động, cầu thang thoát nạn. Phòng tập chịu trách nhiệm phần không gian thuê, không làm ảnh hưởng hệ thống chung và phối hợp khi diễn tập. Phân định cụ thể nên ghi trong hợp đồng thuê.